Elektrik hattında mikrosaniyeler içinde oluşan küçük dalgalanmalar çoğu zaman göz ardı edilir. Oysa bu küçük oynamalar birikerek sistem verimliliğini düşürür, cihaz devrelerinde kararsızlığa yol açar. Bu durumun temelinde elektriksel gürültü olarak adlandırılan karmaşık bir etki vardır. Peki, elektriksel gürültü nedir ve nasıl engellenebilir? Bu yazıda elektriksel gürültü hakkında merak ettiğiniz soruları yanıtlayacak, elektriksel gürültünün nasıl engelleneceğinden söz edeceğiz.
Elektriksel Gürültü Nedir?
Elektrik devrelerinde istenmeyen sinyaller ve parazitler, elektriksel gürültü oluşumuna sebep olur. Elektriksel gürültü, genellikle elektromanyetik girişim (EMI) veya radyo frekans girişimi (RFI) şeklinde ortaya çıkar. Elektromanyetik parazit ve zayıf bağlantılar, elektronik cihazlara giden gücün aniden kesilmesine hatta cihazların işlevselliğini kaybetmelerine yol açabilir. Kullanıcılara rahatsızlık vermek dışında performans kaybı ve verimlilik düşüklüğüne sebep olabilir.
Elektriksel Gürültü Nasıl Oluşur?
Elektriksel gürültü oluşumunu tetikleyen birçok faktör bulunur. Çevresel veya tesisat kaynaklı olabilen bu faktörleri ayrı ayrı ele almak mümkündür.
DC veya AC Motorlu Cihazlar
Beyaz eşya, klimalar, elektrikli ev aletleri, iş makineleri gibi motorlu cihazlar devreye girip çıktıkça ani akım değişiklikleri oluşturur. Ani ve yüksek değerlerde çekilen akımlar, devre üzerinde akım dalgalanmalarına sebep olur. Bu da parazit oluşumunu tetikler ve elektriksel gürültü kaçınılmaz hâle gelir.
Kalitesiz Ekipman Kullanımı
Düşük kalitede adaptörler veya şarj cihazları kullanılması durumunda elektrik hattına “gürültü” yayılabilir. Bu da elektrik hattına bağlı olan diğer cihazların çalışma dengesini olumsuz etkileyebilir.
Elektromanyetik Alanlar
Elektronik cihazların nominal çalışma koşullarında yaydıkları frekans değerleri farklılık gösterebilir. Bu elektromanyetik alanlar birbirine karıştığında sinyal hatlarında EMI meydana gelir. Bu durum ses sistemlerinde uğultu, TV ekranlarında dalgalanma gibi belirtiler gösterir.
Topraklama Hattı Hataları
Toprak hattı olmayan veya hatalı yapılmış tesisatlar, parazitlerin sistem üzerinde hapsolmasına sebep olur. Sistem dışına atılamayan bu parazitler ekipmanlarda hafif elektriklenme, sinyal bozulması ve gürültü oluşumuna yol açar.
Bilinçsizce Kablolama
Kabloların uzun mesafelerce paralel şekilde döşenmesi, seri bağlantılara kıyasla elektromanyetik etkileşimi daha da artırır.
Elektriksel Gürültünün Belirtileri Nelerdir?
Elektriksel gürültü kimi zaman gözle fark edilebilirken kimi zamanda farklı belirtilerle varlığını gösterir:
● Data grubu için internet bağlantısı veya telefon hatlarında kopma yaşanması,
● Priz grubu içinden çıtırtı veya kıvılcım sesleri gelmesi,
● Ses sistemlerinde uğultu veya cızırtı duyulması,
● TV ve monitörlerde görüntülerin karıncalanması,
● Bilgisayarlarda veri hataları veya donma görülmesi.
Bu ve bunun gibi belirtiler, hattın temiz enerji sağlayamadığının göstergesidir ve uzun vadede cihaz arızalarına yol açabilir.
Elektriksel Gürültü Nasıl Engellenir?
Elektriksel gürültüyü tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da doğru ekipman ve tesisatla negatif etkiler minimuma indirilebilir.
Yüksek Kalite Anahtar/Priz Ürünleri Kullanmak
Kalitesiz malzemelerlle üretilen veya bağlantı noktası tasarımları işlevsiz olan prizler, ark hatalarına sebep olabilir. Günsan Elektrik, ürünlerine uyguladığı yol, bilya-basınç, kızaran tel, burkulma gibi testlerle prizlerinin yüksek iletkenlikli ve dayanıklı temas yüzeylerine sahip olmasını sağlar. Bu sayede akım, priz içerisinde kesintisiz ve dengeli şekilde iletilir. Siz de bu ürünleri tercih ederek elektriksel gürültünün temel kaynaklarından birini ortadan kaldırabilirsiniz.
Topraklama Hattını Kontrol Etmek
Topraklama hattı eksikliği durumunda elektronik cihaz kasalarında parazit birikir ve sistem dengesiz çalışır. Topraklı prizlerde yüksek mukavemetli topraklama kontağı bulunur. Topraklama anlarında yüksek ısıya dayanarak bu riski ortadan kaldırır, güvenli enerji akışı sağlar.
Parazit Filtreli ve Akım Korumalı Prizler Kullanmak
Parazit filtreli priz kullanımı, elektriksel gürültüyle mücadelede aktif rol oynar. Bu prizler, hatta karışan yüksek frekanslı gürültüleri süzerek temiz enerji sağlar. Günsan Elektrik akım korumalı priz seçeneklerini tercih ederek hem parazitlenmeye hem ani voltaj dalgalanmalarına karşı çift yönlü koruma sağlayabilirsiniz.
Kablolama Düzenine Dikkat Etmek
Enerji akışı olan güç kablolarıyla veri kablolarının arasında izolatör olmasına özen gösterilmesi gerekir. Karmaşık kablo yapıları elektromanyetik etkileşimin artmasına ve parazite neden olur. Eğer karmaşık bir kablo düzeniniz varsa en azından veri kablolarının ekranlı olması olumsuz sinyal oluşumunu önler. Bu kurallar çerçevesinde kablolama yaparak sinyal dalgalanmalarının da önüne geçebilirsiniz.
Güç Kalitesi Sağlayan Cihaz Kullanmak
Hassas elektronik sistemler için UPS priz veya voltaj regülatörü kullanmak hattaki dalgalanmaları filtreleyerek gürültüyü azaltır. UPS prizlerde yüksek temas sağlayan topraklama kontakları bulunur. Bu sayede elektronik cihazla topraklama hattı arasında daha sağlam bir bağ oluşur. Voltaj regülatörüyse sabit voltaj seviyesini korur ve dalgalanmaları önler. UPS priz ve voltaj regülatörü, enerjiyi stabilize ederek elektronik cihazların ömrünü uzatabilir.
